Emniyet Stoğu ve Sipariş Noktası Hesaplayıcı
Tüketim hızınız, tedarik süreniz ve dalgalanmalarla emniyet stoğunuzu, yeniden sipariş noktanızı ve ekonomik sipariş miktarınızı hesaplayın.
Tüketim
Hesap TEK BİR malzeme için yapılır. Üretimi durduran kritik malzemenizle başlamak en hızlı kazancı verir.
Yoğun günlerle sakin günler arasındaki tipik fark. Bilmiyorsanız ortalamanın beşte biri makul bir başlangıçtır.
Tedarik
Siparişi verdiğiniz andan malzemenin depoya girdiği ana kadar geçen süre.
Tedarikçinin ne kadar geciktiği. Türkiye'de stoksuz kalmanın en yaygın sebebi budur; sıfır girmeyin.
Stoğun talebi karşılama olasılığı. Yükseldikçe emniyet stoğu ve bağlı sermaye artar.
Maliyetler
Bu üç değer yalnızca ekonomik sipariş miktarı (EOQ) hesabı içindir; emniyet stoğu bunlar olmadan da hesaplanır.
Nakliye, evrak, kalite girişi ve harcanan mesai dâhil, bir siparişin sabit maliyeti.
Depo, sigorta, fire riski ve bağlı sermayenin maliyeti. Türkiye'de %20-40 aralığı yaygındır.
Emniyet stoğunuzun büyük bölümü TEDARİK süresindeki belirsizlikten doğuyor. Tedarikçiyle termin güvenilirliğini konuşmak, stok tutmaktan daha ucuza çözer.
Stok seviyeleri
Emniyet stoğu neden bu kadar
Emniyet stoğu iki belirsizlikten doğar. Hangisi baskınsa, çözüm de oradadır.
Sipariş politikası
Ekonomik sipariş miktarı; sipariş açma maliyeti ile stok taşıma maliyetini dengeleyen miktardır.
Hesap, talebin ve tedarik süresinin normal dağıldığı varsayımına dayanır. Mevsimsel sıçraması olan malzemelerde dönem bazında ayrı hesaplamak daha doğru sonuç verir.
Bu raporu e-postanıza gönderelim mi?
Emniyet stoğu 346 adet · sipariş noktası 1.346 adet Yukarıdaki tablonun tamamı, girdiğiniz değerlerle birlikte kurumsal bir rapor olarak adresinize gelir; ekibinizle paylaşabilirsiniz.
Emniyet stoğu neden gerekir?
Emniyet stoğu, belirsizliğe karşı tutulan tampondur. Talep her gün aynı olsaydı ve tedarikçi hiç gecikmeseydi emniyet stoğuna gerek kalmazdı: siparişi tam zamanında verir, malzeme tam biterken gelirdi. Gerçekte ikisi de dalgalanır ve tampon, üretimin durmasını engelleyen şeydir.
Tamponun büyüklüğü tecrübeyle değil hesapla belirlenmelidir. Fazla tutulan emniyet stoğu rafta duran ve nakde çevrilemeyen sermayedir; az tutulan ise üretimi durdurur. İkisi de para kaybettirir, ama biri görünür (durmuş hat), diğeri görünmez (bağlı sermaye) — bu yüzden işletmelerin çoğu farkında olmadan gereğinden fazla stok taşır.
Hesap iki belirsizliği birlikte alır: günlük tüketimin dalgalanması ve tedarik süresinin sapması. Emniyet stoğu = Z × √(L·σD² + D²·σL²) formülü, ikisinin toplam etkisini tek bir adede çevirir.
Asıl sorun genelde tedarik tarafındadır
Formüldeki ikinci terim (D²·σL²) tedarik süresinin sapmasını taşır ve çoğu işletmede birinciden büyük çıkar. Bunun sebebi basittir: günlük tüketim ±%20 dalgalanabilirken, on günlük bir tedarik süresinin iki gün gecikmesi tüketimin tam iki günlük tamamını riske atar.
Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur: eğer emniyet stoğunuzun büyük kısmı tedarik belirsizliğinden geliyorsa, çözüm daha fazla stok tutmak değil tedarikçiyle termin güvenilirliğini konuşmaktır. Tedarik süresi sapmasını iki günden bir güne indirmek, çoğu senaryoda stoğu tutmaktan ucuza gelir.
Araç bu iki payı ayrı ayrı gösterir; hangisinin baskın olduğunu görmek, hangi tarafa yatırım yapacağınızı söyler.
Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) ne işe yarar?
EOQ, iki zıt maliyeti dengeleyen sipariş miktarıdır. Az miktarda sık sipariş vermek stok taşıma maliyetini düşürür ama sipariş açma maliyetini (nakliye, evrak, kalite girişi, harcanan mesai) yükseltir. Çok miktarda seyrek sipariş vermek ise tersini yapar.
Formül basittir ama girdilerin dürüst olması şarttır: sipariş açma maliyetini yalnızca nakliye sanmak yaygın bir hatadır. Bir siparişin gerçek maliyeti, o siparişi açıp takip eden kişinin zamanını da içerir.
EOQ bir emir değil bir başlangıç noktasıdır. Tedarikçinin minimum sipariş miktarı, palet/koli katları ve miktar iskontoları sonucu değiştirir; hesabın verdiği rakam, o pazarlığa hangi sayıyla gireceğinizi söyler.
Sık Sorulan Sorular
Servis seviyesi olarak hangisini seçmeliyim?
Yaygın hedef %95'tir ve çoğu malzeme için dengeli bir seçimdir. Üretimi tamamen durduran kritik malzemelerde %98-99 tercih edilir; ancak her basamak emniyet stoğunu belirgin biçimde artırır. Düşük değerli ama üretimi durduran malzemede yüksek, yüksek değerli ama kolay temin edilen malzemede düşük servis seviyesi mantıklıdır.
Tüketim dalgalanmasını bilmiyorum, ne yazayım?
Son üç ayın günlük tüketim kayıtlarına bakıp en yoğun günle en sakin gün arasındaki farkın kabaca dörtte birini yazabilirsiniz. Hiç kaydınız yoksa günlük ortalamanın beşte biri makul bir başlangıç varsayımıdır; kayıt tutmaya başladıkça bu değeri düzeltirsiniz.
Sipariş noktası ile emniyet stoğu aynı şey mi?
Hayır. Emniyet stoğu, hiç dokunulmaması gereken tampondur. Sipariş noktası ise stok bu seviyeye indiğinde yeni sipariş açılması gerektiğini söyleyen eşiktir ve iki parçadan oluşur: tedarik süresi boyunca tüketilecek miktar artı emniyet stoğu. Yani sipariş noktası her zaman emniyet stoğundan büyüktür.
Mevsimsel dalgalanması olan malzemede bu hesap çalışır mı?
Kısmen. Hesap, talebin ve tedarik süresinin normal dağıldığını varsayar; belirgin mevsimselliği olan malzemelerde yıl ortalamasıyla tek bir hesap yapmak yüksek sezonda yetersiz, düşük sezonda gereğinden fazla stok üretir. Bu tür malzemelerde dönem bazında (ör. yoğun ve sakin sezon için ayrı ayrı) hesaplamak daha doğru sonuç verir.
Girdiğim tüketim ve maliyet verileri saklanıyor mu?
Hesap tarayıcınızda yapılır; siz raporu istemediğiniz sürece sunucuya hiçbir veri gitmez. Rapor istediğinizde girdiler ve sonuç şifrelenerek saklanır — bu rakamlar ticari gizlilik taşıdığı için veritabanında düz metin olarak tutulmaz.
Bu Konuda Okuyun
Hesapladığınız rakamın arkasındaki kavramları bu makalelerde jargonsuz anlattık.
Rakamı gördünüz. Sırada ne var?
Bu hesap bir başlangıç noktasıdır. Kendi işletmenizin durumunu konuşmak ya da diğer araçlarımızı denemek isterseniz aşağıdan devam edebilirsiniz.